Konveyör bant kayması nasıl engellenir ?

Konveyör Bant Kayması Nasıl Engellenir?

Konveyör bant kayması iki farklı şekilde ortaya çıkabilir:

1. Bantın sağa veya sola kaçması (Tracking Problemi)

2. Bantın tahrik tamburu üzerinde patinaj yapması (Slip Problemi)

Öncelikle hangi kaymadan bahsettiğini belirlemek gerekir.

1. Bantın Sağa veya Sola Kaçması

Temel Sebep

Bantın merkez hattı ile konveyör ekseni çakışmazsa bant yanlara doğru hareket eder.

Bant Merkez Kaçıklığı

e=B2−xe = \frac{B}{2} - xe=2B​−x

Semboller

Sembol	Açıklama
eee	Merkez kaçıklığı
BBB	Bant genişliği
xxx	Bant merkezinin gerçek konumu

Nedenleri

1. Tambur Paralelliğinin Bozulması

Tamburlar aynı eksende değilse bant sürekli bir tarafa yürür.

DOĞRU|-----------||           ||-----------|YANLIŞ|----------/|         /|--------/

Çözüm

Tambur eksenleri birbirine paralel ayarlanmalıdır.

2. Rulo Hizasızlığı

Bir adet rulo bile açılı durursa bant o tarafa çekilir.

Rulo açısı:

θ>0\theta > 0θ>0

olduğunda bant rulonun yüksek tarafına doğru yürür.

Çözüm

Rulo eksenleri lazer veya mastar ile kontrol edilmelidir.

3. Düzensiz Yükleme

Yük merkezden verilmezse bant yana çekilir.

Yük eksantrikliği:

M=F⋅dM = F \cdot dM=F⋅d

Semboller

Sembol	Açıklama
MMM	Devrilme momenti
FFF	Yük kuvveti
ddd	Merkezden uzaklık

Çözüm

Malzeme bantın tam ortasına yüklenmelidir.

2. Tambur Üzerinde Kayma (Patinaj)

Bu durumda motor döner ancak bant yeterince ilerlemez.

Sürtünme Kuvveti

Fs=μ⋅NF_s=\mu \cdot NFs​=μ⋅N

Semboller

Sembol	Açıklama
FsF_sFs​	Sürtünme kuvveti
μ\muμ	Sürtünme katsayısı
NNN	Normal kuvvet

Kaymama Şartı

Fs≥FtF_s \geq F_tFs​≥Ft​

Semboller

Sembol	Açıklama
FsF_sFs​	Sürtünme kuvveti
FtF_tFt​	Çekme kuvveti

Eğer:

Fs<FtF_s < F_tFs​<Ft​

olursa bant patinaj yapar.

Euler-Eytelwein Denklemi

Tambur üzerindeki kayma kontrolü için kullanılır.

T1T2=eμβ\frac{T_1}{T_2}=e^{\mu \beta}T2​T1​​=eμβ

Semboller

Sembol	Açıklama
T1T_1T1​	Gergin taraf kuvveti
T2T_2T2​	Gevşek taraf kuvveti
μ\muμ	Sürtünme katsayısı
β\betaβ	Sarma açısı (radyan)

Örnek

μ=0.35\mu = 0.35μ=0.35β=π\beta = \piβ=πT1T2=e0.35π\frac{T_1}{T_2}=e^{0.35\pi}T2​T1​​=e0.35πT1T2=3.0\frac{T_1}{T_2}=3.0T2​T1​​=3.0

Yani gergin taraf kuvveti gevşek tarafın yaklaşık 3 katına kadar çıkabilir.

Kaymayı Önlemek İçin Yapılması Gerekenler

1. Bant Gerginliğini Artırmak

Öngerme kuvveti:

Fp↑F_p \uparrowFp​↑

arttığında:

N↑N \uparrowN↑

ve

Fs↑F_s \uparrowFs​↑

olur.

Sonuç:

✔ Patinaj azalır.

2. Tambur Kaplaması Kullanmak

Sürtünme katsayısı artırılır.

Örneğin:

Çelik tambur:

μ=0.20\mu =0.20μ=0.20

Lastik kaplı tambur:

μ=0.45\mu =0.45μ=0.45

Yaklaşık iki kat daha fazla tutunma sağlanır.

3. Sarma Açısını Artırmak

Snub tamburu kullanılır.

Normal:

β=180∘\beta =180^\circβ=180∘

Snub tamburlu:

β=220∘\beta =220^\circβ=220∘

Sarma açısı arttıkça kayma azalır.

4. Bant Temizliği

Yağ, su veya toz:

μ↓\mu \downarrowμ↓

olmasına neden olur.

Sürtünme azalınca kayma başlar.

5. Yükü Azaltmak

Çekme kuvveti:

FtF_tFt​

azalır.

Böylece:

Fs>FtF_s > F_tFs​>Ft​

koşulu korunur.

Mühendislikte Altın Kural

Konveyör kaymasının temel kontrolü şu eşitsizliktir:

μ⋅N>Ft\mu \cdot N > F_tμ⋅N>Ft​

Burada:

• μ\muμ ↑ (lastik kaplama, temizlik)

• NNN ↑ (bant gerginliği)

• FtF_tFt​ ↓ (yük azaltma, doğru tasarım)

sağlandığında bant kayması büyük ölçüde önlenir.